Was je eind juni op het festival van Healthy Fest? Dan heb je je waarschijnlijk een heel weekend jezelf ondergedompeld in de wereld van yoga, jumping fitness, crossfit en mindfulness. Daarnaast heb je als het goed is veel nuttige tips en adviezen gekregen om gezonder te leven. Als kers op de taart heb je, omringd door gelijken, genoten van het zonnetje en ben je heerlijk te rust gekomen.

Je hebt het hele weekend plezier gehad, lekker bewogen, en aandacht gehad voor jezelf. Wat een genot! Tijdens dit weekend heb je dan ook jezelf voorgenomen om het vanaf nu anders te gaan doen: geen telefoon meer in de slaapkamer, gezonde dingen in huis en zeker drie keer per week naar de sportschool. Vanaf maandag ga je aan de slag met een betere versie van jezelf.

Maar hoe gaat het nu?

Roel Hermans is gedragsspecialist op het gebied van eten, drinken en bewegen. Tijdens zijn lezing bij Healthy Fest ging hij in op de vraag waarom veranderen zo moeilijk is. Waarom laten we ons, ondanks alle goede voornemens, zo snel verleiden door die ene reep chocolade of zak chips?

Hij is dan ook benieuwd hoe alle Healthy Festgangers er nu voor staan. “Inmiddels is het woensdag en vraag ik me af hoe het met je gaat. Je bent weer aan het werk en de wereld die dit weekend nog even stilstond draait inmiddels weer op volle toeren. Je bent alweer twee dagen laat thuisgekomen van je werk (want: deadlines), je hebt deze week nog een feestje en een etentje gepland staan en tijdens het boodschappen doen bleek het toch een hele uitdaging om al dat snoep te laten liggen. En die sportschool. Dat is er nog niet van gekomen.”

Belemmeringen voor gedragsverandering

“Je bent niet de enige die moeite heeft om van ‘goede voornemens’ tot écht gedrag te komen. Leefstijlverandering kent dan ook een aantal uitdagingen. Als eerste weten we dat gedrag zoals eten, drinken en bewegen vaak automatisch verloopt. Het is gedrag dat zonder nadenken wordt uitgevoerd en dat door de jaren heen is aangeleerd en ingesleten. Gewoontegedrag dus. Veranderingen in dit gedrag vragen om bewustzijn. We weten eigenlijk wel hoe het zou moeten. Maar het écht doen en ingaan tegen ons gewoontegedrag. Dat is lastig!”

“Een tweede belangrijke belemmering is onze sterke neiging om pijn, ongemak en verlies te vermijden. Verandering kost tijd en energie. Dat vinden we eigenlijk niet prettig. En doordat we vaak geneigd zijn om eerst te kijken naar wat we gaan missen en niet naar wat de verandering ons op termijn kan opleveren, beletten we onszelf om de verandering door te zetten.” 

“De laatste belemmering is onze directe omgeving. Leefstijlgedrag wordt in sterke mate gestuurd door het gedrag van de mensen om ons heen. We passen ons gedrag aan dat van anderen aan en we voelen sociale druk om een bepaald gedrag wel of juist niet vertonen. Daarbij komt ook nog eens dat onze hedendaagse samenleving een gezonde leefstijl niet per se aanmoedigt. Op elke straathoek is eten te verkrijgen, worden we de hele dag door verleid door reclame en kunnen we de roltrap nemen in plaats van de gewone trap. Herinner je je nog dat moment dat je net iets te weinig gegeten had en voorbij de warme bakker liep? Of dat je geen zin of tijd had om te koken en de bezorger binnen 10 minuten bij je op de stoep stond met een overheerlijke pizza?”

Roel Hermans

Wat is jouw noodzaak tot verandering? 

“Een realistische kijk op leefstijlverandering voorkomt frustratie en is daarmee misschien wel de start voor succesvolle verandering. Wat is eigenlijk jouw noodzaak tot verandering? Wat is de echte reden dat jij meer wil bewegen, gezonder wil eten of een paar kilo wilt afvallen? En is dit iets wat je zelf echt wil, of doe je het eigenlijk voor anderen? Op het moment dat je hier voor jezelf geen goed antwoord op kunt geven, zul je bij de eerste beste uitdaging denken: ‘laat maar zitten met dat voornemen’. Schrijf dus voor jezelf eens een paar redenen op waarom je die verandering nu zo graag wil.” 

Stel een doel en help jezelf

“Als je dit helder hebt, is het de uitdaging om in korte tijd van willen naar doen te komen. De meest effectieve manier om dit te doen is door een doel te stellen. Hierdoor is de kans groter dat er in de praktijk ook daadwerkelijk iets terecht komt van je voornemen(s) tot gezonder gedrag. Een doel dat realistisch is en dat bestaat uit concrete acties. Een doel waar je zelf mee aan de slag wil (‘en niet omdat anderen dit ook doen’) en dat past bij jouw dagelijks leven met alle uitdagingen en verleidingen.”

“Dus hoe ziet dat gezonder eten, meer bewegen of een paar kilo afvallen er precies uit? Welk gedrag ga je uitvoeren dat past bij dit doel? Het doel dat je gaat opstellen beschrijft precies wanneer, waar en hoe je gaat handelen om je doel te bereiken. Dit doel beschrijft bijvoorbeeld dat je elke werkdag 2 stuks fruit gaat eten, in de ochtend en in de middag, en dat je dit 1 week zo goed mogelijk gaat proberen uit te voeren. Zo ga je van een globaal voornemen (‘gezonder eten’) naar een concrete actie die hierbij past (‘2 stuks fruit eten per dag’). Dit doel kun je vervolgens steeds aanscherpen en uitbreiden.”

Heb geduld en wees realistisch

“Je hebt al gemerkt dat je jouw gewoontegedrag niet in een dag of week verandert. Bereid je er dan ook op voor dat je een keertje een uitglijder maakt. Dat gaat zonder meer een keer gebeuren. Er zullen vast dagen bij zijn dat je helemaal geen fruit eet, bijvoorbeeld. Dat is niet erg. De vraag is: hoe ga je ermee om? Is het je gisteren niet gelukt om geen fruit te eten? Denk dan niet: ‘nu is mijn week mislukt’. Als je bij het maken van je plan al bedenkt hoe je omgaat met uitglijders, dan is de kans groter dat je weet wat je moet doen als het zover is. Je hebt een kleine misstap begaan, maar je kunt het diezelfde dag of week nog oplossen. Wees dus niet te streng voor jezelf. Wees vooral realistisch. Succes! En zie ik je volgend jaar  weer op Healthy Fest?”