Bewust kiezen voor je gezondheid? Dat kan op allerlei manieren. Bijvoorbeeld door te sporten, te stoppen met roken, of elke dag te mediteren. Thamara Zijlstra (33) uit Amsterdam staat iedere dag om 06:00 uur op, om in haar bikini onder een koude douche in de tuin te gaan staan. En ja, dat doet zij zelfs in de winter. 

“Het heeft me onverwachts veel goeds gebracht”, vertelt Thamara. Vorig jaar in de zomer begon ze. “Het was erg warm, dus mijn vriend en ik besloten een soort buitendouche te bouwen. Met een spijker hingen we een tuinslang op in de tuin. Heerlijk om even af te koelen met die belachelijke temperaturen. Ik weet nog dat mijn vriend grapte: ‘In de winter kun je er ook lekker onder gaan staan.’” 

Nooit had Thamara kunnen bedenken dat ze uiteindelijk ook echt in de winter naar buiten zou lopen om onder die tuinslang te gaan staan. “Ik had wel eens gelezen over mensen die de kou gebruiken voor gezondheidsredenen. Na wat googelen raakte ik geïnteresseerd in de Wim Hof-methode. Ik dacht: dit wil ik proberen. In het begin deed ik het zonder doel, maar al snel ervoer ik zelf de voordelen van kou en ben ik het serieuzer gaan nemen.” 

Positieve effecten

De eerste effecten waren al snel merkbaar. “Dan sta je daar. Met het ijskoude water op je huid, voel je leven in elke vezel van je lijf. Alles in je lichaam staat meteen aan. Je wordt gegarandeerd wakker van zo'n koude douche, dat is waanzinnig. Het geeft enorm veel energie en je voelt de werking de hele dag door. Daarnaast is het rustgevend en intiem om helemaal in je eentje zo vroeg buiten in de natuur te staan. Alleen de zon en een paar vogels zijn wakker. Verder slaapt alles en iedereen. Heerlijk om mijn dag op deze manier te beginnen. Het is zó sereen en vredig.”

Ook heeft het koud douchen impact op Thamara’s mindset. “Zonder uitzondering elke dag om 06:00 opstaan en in je bikini de tuin inlopen om onder een koude waterstroom te gaan staan, is nou niet per se comfortabel. Een beetje ongemakkelijk zelfs. En dat is precies het punt. Wij mensen zijn tegenwoordig zo gericht op gemak, dat we alles wat ook maar een beetje ongemakkelijk is, zo veel mogelijk proberen te mijden. Vanuit die mindset heb ik ook mijn bedrijf Blueberry Dynamic opgericht. Ik help nu andere mensen om ook voor zichzelf te beginnen.”

Natuurlijk is het lastig

Het is ook niet niks, dat moet Thamara beamen. “In het begin zal het lastig zijn om elke dag vol te houden. Vooral de eerste keren lijkt het alsof je kunt gaan hyperventileren bij aanraking van het koude water. Je ademt sneller en gaat beven. De truc is dan om dat juist niet te doen. Voor je gevoel doet je lichaam dat automatisch, maar door op de juiste manier te ademen, kun je dit onder controle krijgen.”

Gemiddeld staat Thamara zo’n 5 minuten per keer onder de tuinslang. Hoe langer je eronder staat, hoe moeilijker het wordt, maar hoe groter de effecten. “Adem rustig. Je lichaam realiseert zich na een tijdje dat het niet nodig is om te bibberen. Het moment dat je dat voor het eerst ervaart is ongelooflijk. Het is wel even doorbijten. Na de eerste weken wordt het makkelijker. De kou blijf je voelen, maar de automatische reactie van je lichaam vermindert naarmate je het vaker doet.”

Thamara maakt zich tegenwoordig minder druk om dingen waar ze zich voorheen zorgen om kon maken. “Ik gebruik mijn buikgevoel en intuïtie om te bepalen wat ik wil voor mijn leven en ik ben gestopt om te luisteren naar de momenten waarop mijn gevoel me vertelt ergens wel of geen zin in te hebben. Het heeft me geholpen 15 kilo af te vallen en van een nooit-sporter een intensieve sporter te worden. Ik voel me fitter en gezonder dan ooit.”

Watjes

“We zijn watjes geworden”, vindt Thamara. “Tegenwoordig controleren we onze temperaturen de hele dag door met verwarming, airco en kleding. De eerste mensen op aarde hadden vroeger nog geeneens kleding. Je lichaam is gemaakt om zichzelf warm te houden. Het is ongelooflijk interessant om daarover te lezen.” 

“Er zijn veel studies gedaan naar jezelf blootstellen aan het ongemak van kou. Het is heel stimulerend voor je lichaam. Van alles in je lichaam wordt erdoor in werking gezet. Je wordt er minder ziek door en er zijn zelfs resultaten van mensen met reuma of chronische ziektes die veel minder last hebben omdat ze dit doen.”

Met de winter in het vooruitzicht wordt Thamara elke dag weer iets enthousiaster om weer onder haar zelfgemaakte buitendouche te springen. “Het wordt ook een mentaal spelletje. Midden in de winter, als het 06:00 uur is en donker, in je bikini... Ik kan niet wachten.” 

Wat zegt de gezondheidsexpert?

Bart Eigenhuis is expert op het gebied van kou- en ademtherapie en tevens instructeur van de Wim Hof-methode bij Bridge2Cross. Hij vindt het bijzonder dat Thamara op eigen initiatief is begonnen en het nog steeds zo fanatiek volhoudt: “Ze heeft heel goed in de gaten hoe het werkt. Wat ik nog het mooist vind, is dat zij inziet dat we ons lichaam eigenlijk niet meer zo goed gebruiken als het zou moeten.”

Temperatuur controleren

“We controleren onze temperatuur de hele dag. Dankzij de goede welvaart van tegenwoordig zijn daarin veel mogelijkheden. Natuurlijk is dat iets goeds. Maar de keerzijde daarvan is dat ons lichaam niet meer uitgedaagd wordt tot waartoe het in staat is. Als we onszelf meer blootstellen aan kou, zien we dat het lichaam zich daar vanzelf op aanpast. Je lichaam gaat positief reageren door zichzelf te beschermen en in actie te komen. Je weerstand gaat omhoog. Dat is de juiste manier waarop je je lichaam wilt gebruiken. Neem bijvoorbeeld een auto die alsmaar binnen staat en waar nooit in gereden wordt. Dat is ook niet goed. Dit geldt ook voor het lichaam.”

Dat wij onze gewoontes aanpassen, wordt ook wel conditionering genoemd. Veel ouders zeggen tegen hun kind als het naar buiten gaat: ‘Doe je jas aan, want anders vat je kou.’ Maar je wordt niet ziek van kou, maar van een virus. Je hoeft je niet per se extra te kleden tegen kou. Integendeel zelfs, want zo bouw je geen weerstand op. Natuurlijk zijn er uitzonderingen. “Mensen met een lage weerstand of zwakke gezondheid is het wel aan te raden een jas te dragen als het koud buiten is. Maar als je gezond bent, kun je prima een keertje zonder jas of sjaal naar de supermarkt in de winter.”

Stel je lichaam bloot aan kou

Zodra je lichaam wordt blootgesteld aan kou door bijvoorbeeld een koude douche, een ijsbad, of door in je korte broek met ontbloot bovenlichaam in de tuin te staan, zul je zien dat het de kou beter kan verdragen. “Je lichaam raakt eraan gewend en ontwikkelt meer bruin vet. Het kan zich beter tegen de kou beschermen. Als mensen nu al vinden dat het fris buiten is, zetten ze meteen de kachel omhoog, in plaats van hun eigen interne kachel te laten werken. Naarmate het winter wordt, blijft die kachel alsmaar opgevoerd worden. Of: ‘Ik douche nog even iets langer warm’. Daardoor kom je er alleen maar verder vanaf te staan.”

Kou kan, zoals Thamara ook beschrijft, bepaalde ziektes voorkomen. “Op de website van Innerfire, de moederorganisatie van Wim Hof, zijn er meerdere wetenschappelijke onderzoeken terug te vinden die dit ondersteunen. Onder andere vind je daar een onderzoek naar hoe je je immuunsysteem kunt beïnvloeden."

Heftig

Hoewel Eigenhuis het volledig eens is met Thamara’s beweegredenen, heeft hij toch een klein puntje van aandacht. “Thamara geeft aan dat ze gemiddeld 5 minuten onder de tuinslang staat. Dat is erg lang en heftig. Zeker in de winter. Toen ik dat las dacht ik: ‘Oef, dan schrik je wel iedereen meteen af die het überhaupt zou overwegen.’

Als je onder zo’n extreem koude douche staat, beschermt je lichaam je kerntemperatuur door middel van vasoconstrictie, oftewel het vernauwen van je bloedvaten. Na het douchen gaan de vaten weer openstaan en koud en warm bloed mengen zich. Als reactie daarop zul je het na de douche alsnog koud kunnen krijgen. Omdat je op dat moment koud bloed in je core krijgt kun je gaan rillen en voel je je onprettig. Het kan lang duren voordat je weer opwarmt.”

Eigenhuis wil onervaren mensen waarschuwen: “Zomaar even 5 minuten ijskoud buiten douchen terwijl je ongetraind bent, is niet verstandig. In mijn trainingen gaat iemand pas aan het einde van een traject 3 minuten in een echt koud bad. Dat is na een periode van 10 weken training en in de tussentijd wordt dit stapje voor stapje opgebouwd. We beginnen altijd met 30 seconden koud afdouchen na een warme douche.”

De reacties aan het eind van zo’n 10-weken durend traject zijn altijd ontzettend goed. “Veel van mijn cliënten hebben een betere nachtrust door het koud douchen. Nadat je de hele dag in de ‘aan-stand’ hebt gestaan, is zo’n koude douche heerlijk. Al die prikkels die je krijgt op een dag, daar stap je even uit. Je wordt relaxter en daardoor slaap je beter. Betere slaap zorgt ook voor beter herstel. Dit zorgt ervoor dat je frisser wakker wordt. Het is een positieve vicieuze cirkel.”

Zelf beginnen met koud douchen

“Als je zelf wil beginnen kan dat prima, maar geef je lichaam de tijd om rustig aan de kou te wennen. Vanaf 30 seconden koud afdouchen merk je de gezondheidsvoordelen al. Het gaat om de prikkel die je ervaart - en niet zozeer om de duur. Na die 30 seconden bouw je uit naar 45 seconden, en zo door naar 1 minuut. Een paar weken later kun je bijvoorbeeld eens beginnen met een koude douche van een minuut en die elke week steeds een minuut verlengen.”

Zoals Thamara 5 minuten onder de koude douche staat in de winter, dat is uitzonderlijk. “Als je alleen maar uitgaat van extreme resultaten, is de drempel hoger om ook te beginnen. Die 5 minuten is slechts voor een beperkte groep mensen weggelegd. Na 2 minuten krijg je al een enorme gezondheidsboost. Onderzoek van het AMC met 4000 proefpersonen wijst uit dat elke ochtend 90 seconden koud douchen het ziekteverzuim al met maar liefst 29% terugdringt.”

Kou is je vriend!

Bij het koud douchen speelt je ademhaling een grote rol. “De eerste keren zal je lichaam schrikken bij aanraking met het koude water. Je gaat meteen in de ‘aan-stand’ en je krijgt een ‘fight-and-flight-response’, zoals dit ook mooi wordt verwoord. Als je rustig kunt blijven ademen, kom je in een parasympatische stand. Je begint met de schrik, daarna komt de rust. De kou wordt eerst ervaren als vervelend, maar na een tijdje controleer je ‘m.”

“Zie kou als je vriend. Dit moet tegen jezelf blijven zeggen. Benader de kou positief, want het maakt je sterk en gezond. Je zult de kou gaan omarmen en na verloop van tijd krijgt het een hele andere waarde. Stapje voor stapje bouw je uit naar 2 minuten koud douchen. En als je wil, kan je uitkomen op het niveau van Thamara. Maar dat is wel voor de echte diehards.”

Bekijk ook:

Paula Vaarkamp / Healthy Fest